شمس الدين محمد كوسج

مقدمه 72

برزونامه ( بخش كهن ) ( فارسى )

شده است : « كتاب برزونامه » . عناوين ديگر متن - كه تعداد آنها در قياس با ديگر دست‌نويس‌ها بسيار اندك است - همگى در كتيبه‌هايى با نقوش اسليمى كتابت شده‌اند . به لحاظ رسم خط چند نكتهء قابل ذكر دارد : 1 . نشان مدّ را گاهى مىگذارد : به اسب اندر آمد ، و گاهى نمىگذارد : اگر دختر ارد ؛ كنم دشت ايران چو درياى اب . 2 . بر روى الف‌ها علامتى شبيه به همزه مىگذارد : أو ، أز ، أين ، برأفروخت ، أندر ، أى نام‌دارأن ، أفراسياب ، أزين ده‌گزى نيزه أم ، أيران ، أبريشم ، أست . 3 . پ را گاه با سه نقطه و گاه با يك نقطه مىنويسد : پروريده‌ست ، سبه . 4 . چ و گ را مشابه حروف عربى آنها ج ، ك مىنويسد . 5 . ژ را با سه نقطه مىنويسد ، امّا شيراوژن را گاه با سه نقطه و گاه با يك نقطه مىنويسد . هزبر را كه در اين متن دوبار به كار رفته ، هژبر نوشته است . 6 . قاعدهء دال و ذال رعايت نشده ، امّا سه كلمهء خداى ، ايدر ، ايدون ، را گاه خذاى ، ايذر ، ايذون مىنويسد . در برخى كلمات حرف ذال را خلاف فارسى امروز دال مىنويسد . چون اين كلمات را مانند فارسى امروز ضبط كرده‌ايم همهء موارد آن را در اينجا متذكر مىشويم : آدر ( آذر ) ، آدرگشسب ، پديره ( پذيره ) ، تدرو ( تذرو ) ، بگدشت ، بگداشتى ، بگداشتند ، گدارم ( گذارم ) ، بگدشته ، درگدشت ، برگدشت . از برخى قرائن پيداست كه از روى نسخه‌اى ديگر كتابت شده كه ناچار مقدم بر 829 ق بوده است ، زيرا كاتب كشّى ، شكست ، بگيتى را در نسخهء اساس خود كشتى ، شكيب ، يكتن خوانده است . اين دست‌نويس معتبرترين دست‌نويس برزونامه است ، بيت الحاقى ندارد ( مگر يك مورد بنابراين تصحيح ) امّا چند بيت افتادگى دارد . تنها دست‌نويسى است كه مقدمهء برزونامه را دارد و در آن دوبار به نام گويندهء منظومه تصريح شده و يكى از ابهامات متن‌هاى حماسى ما را بر طرف كرده است . نقطه‌گذارى خوب ، اشتباهات اندك ، ضبطهاى منحصر به فرد از ديگر مزاياى اين